Movement

ออกแบบการสอนอย่างไร ให้โดนใจวัยเรียน 

“เรียนออนไลน์นี้หนูใช้หลัก 3 ป ปิดกล้อง ปิดไมล์ ไปนอน”

เสียงเด็กนักเรียนไทยรุ่นโควิดพูดถึงวิถีการเรียนออนไลน์ของตน สะท้อนให้เห็นการขาดแรงจูงใจในการเรียนอย่างแจ่มชัด เช่นกันกับงานวิจัยที่ศึกษาผลกระทบทางจิตวิทยาต่อนักเรียนจากการเรียนออนไลน์ในสภาวะโรคระบาดโควิด – 19 พบว่า นักเรียนจะรู้สึกสนุกแค่สัปดาห์แรกของการเรียนออนไลน์ หลังจากนั้นจะรู้สึกเบื่อ เพราะขาดการปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคล วิตกกังวล และขาดแรงจูงใจในการเรียน นอกจากนั้นยังพบว่ามีความผิดปกติทางอารมณ์ เพราะรู้สึกว่าอาจารย์ไม่สามารถควบคุมปริมาณภาระงาน และคัดสรรวิธีการสอนที่มีประสิทธิภาพได้ (1)

คลื่นความท้าทายที่ถาโถมมายังขอบรั้วโรงเรียนนี้ไม่ได้กระทบเพียงเด็กๆ เท่านั้น ครูผู้สอนเองก็เผชิญกับคลื่นยักษ์นี้เช่นเดียวกัน

Equity lab ขอชวนทุกท่านมาหาทางออกร่วมกันว่าจะ “ออกแบบการสอนอย่างไร ให้โดนใจวัยเรียน”

——————————-

1. ขั้นเตรียมความพร้อม

ถ้าถามว่าใครที่จะต้องเตรียมความพร้อมบ้าง ในสถานการณ์แบบนี้ ? คำตอบคือ ผอ. ครู และนักเรียน  

ผอ. ต้องเปลี่ยนบทบาทจาก commander เป็น ‘supporter’ ที่จะคอยสนับสนุนครูอย่างเต็มกำลัง พูดให้น้อย ฟังความต้องการของครู และนักเรียนให้มาก ‘เปิดพื้นที่’ ให้ครูรุ่นใหม่ได้แสดงศักยภาพ ให้ครูได้ reskill และมีเวลาแลกเปลี่ยนปัญหาและวิธีการแก้ไขร่วมกัน โดยการที่ครูจะทำแบบนั้นได้ “ผอ.ต้องทำให้ครูมีภาระงานเท่าที่จำเป็น” เท่านั้น  

ครูต้องให้กำลังใจตัวเอง ‘ปรับแผน’ การสอน-ส่งงานต้องยืดหยุ่น ลดเวลาการสอนเหลือ 40 นาที โดยสอนในสิ่งที่นักเรียนควรรู้และจำเป็นจริงๆ และให้พัก 10 นาทีก่อนเรียนคาบต่อไป และอย่าลืมรักษาปฏิสัมพันธ์ระหว่างครู-นักเรียนไม่ให้หายไป 

นักเรียนเองก็ต้อง ‘ปรับใจ’ ไปพร้อมกับผอ. และครู ให้พร้อมรับกับการเปลี่ยนแปลง และการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ที่กำลังจะเกิดขึ้น นักเรียนทุกคนมีศักยภาพ ขอแค่ผอ.และครูเชื่อมั่นในตัวพวกเขา

 ในภาวะวิกฤตแบบนี้สิ่งสำคัญที่สุดในการเรียน คือ “ความสุขของนักเรียน” ซึ่งความสุขของนักเรียนจะเกิดขึ้นได้เมื่อ คุณครูมีความสุขเพราะ

“คุณครูที่สามารถจัดการความสุขของตนเองได้
จึงจะสามารถสร้างห้องเรียนที่มีความสุขได้” 

——————————-

2. ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

เป้าหมายการเรียนรู้ที่จะชวนครูออกแบบ คือ ให้นักเรียนเกิดความรู้ ทักษะที่จำเป็น และอย่าลืม ‘ความรู้สึก’ ที่อยากให้นักเรียนจดไว้ในความทรงจำ ชวนครูสร้างพื้นที่การเรียนรู้ให้อยู่บนหลัก “ปัญญา 3 ฐาน” ที่เชื่อว่านักเรียนแต่ละคนมีความถนัดแตกต่างกัน 

  1. ฐานหัว (Head) ผ่านการคิด วิเคราะห์ 
  2. ฐานใจ (Heart) ผ่านการสะท้อนความรู้สึก การเชื่อมโยง 
  3. ฐานกาย (Hand) ผ่านการเคลื่อนไหว การใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 (2)

ชวนเปลี่ยนคาบเรียนที่ต้องก้มหน้าก้มตาเรียน – จดจ้องจอ – ฟังครูบรรยาย เป็นการลุกขึ้นมาใช้ร่างกายสัมผัส หรือสังเกตสิ่งที่อยู่รอบตัว หรือแม้แต่ความรู้สึกของตัวเอง ไม่แน่ว่าคาบนั้นอาจเป็นคาบแห่งการค้นพบตัวตนของนักเรียนก็เป็นได้

——————————-

3. ขั้นเรียนรู้จากประสบการณ์

การเรียนรู้ร่วมกันระหว่างครูและนักเรียน จะเกิดขึ้นได้ถ้าพื้นที่ออนไลน์ตรงนั้นปลอดภัย ชวนครูเติมคาบ Meaningful Homeroom”  ย้ำเตือนกับนักเรียนว่าความสัมพันธ์ของทุกคนยังคงมีเช่นเดิมแม้ต้องส่งผ่านหน้าจอ เพื่อทดแทนช่วงเวลาเม้ามอยตอนเช้า เที่ยง เย็น และระหว่างคาบของนักเรียนที่ขาดหายไป หรือคาบโฮมรูมที่ครูตัวเป็นๆ คอยถามไถ่สารทุกข์สุกดิบที่ขาดหายไป 

กิจกรรมง่ายๆ ที่ใช้อุปกรณ์แค่ตัวครู เช่น ครูรายงานข่าวที่น่าสนใจให้นักเรียนฟัง และชวนเด็กรายงานในสิ่งที่เขาสนใจกลับมา การเข้าไปอยู่ในโลกของนักเรียน ทำให้เราเข้าใจกันมากขึ้น พูดคุยไร้สาระบ้างเพื่อลดความตึงเครียด หรือจะเป็นกิจกรรมแต่งคำจากรูปที่กำหนดให้ หยิบของที่เพื่อนไม่น่าจะมี หยิบของตามอารมณ์ที่เกิดขึ้นตอนนี้ นอกจากสนุกแล้ว ยังฝึกการแสดงออกได้ด้วย 

ออกแบบคาบเรียนที่ท้าทาย กระตุ้นให้ตื่นตาตื่นใจและคาดเดาไม่ได้ โดยใช้หลักการ “Theme base learning” ที่เป็นการนำเอาการละครมาใช้ในคาบเรียน เปลี่ยนห้องเรียนออนไลน์ให้เป็นโลกสมมติที่ครูและนักเรียนสามารถทำอะไรก็ได้ เป็นอะไรก็ได้ เปิดโอกาสให้พวกเขาได้แลกเปลี่ยนกันอย่างเต็มที่ เช่น สอนภายใต้ธีมเที่ยวทิพย์ ธีมเวทมนตร์ ธีมตะลุยอวกาศ   

นอกจากตัวครูเองแล้ว ก็ยังมีผู้ช่วยอย่างเทคโนโลยี แอพพลิเคชันที่จะช่วยกระตุ้นความสนใจของนักเรียนได้ โดยครูควรศึกษาว่าเทคโนโลยีนั้นสามารถทำอะไรได้บ้าง เช่น zoom , google meet สามารถเปลี่ยนชื่อ (rename) ได้ เปลี่ยนพื้นหลังได้ แบ่งห้องย่อยได้ แชร์เพลงได้ ก็สามารถใช้สิ่งที่มีนี้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดได้

พื้นที่แลกเปลี่ยนไอเดีย ที่พร้อมเป็นเพื่อนครูอีกหลากหลายช่องทาง เช่น Inskru – พื้นที่แบ่งปันไอเดียการสอน , กลุ่มครูปล่อยของ (เพื่อนพลเรียน) , Teachdentshare , OECD และ Kruator card ที่ Equity lab ได้พัฒนาต่อยอดขึ้นเพื่อเป็นผู้ช่วยครูในการออกแบบการสอน การ์ดเกมที่เป็นตัวกลางในการแลกเปลี่ยนไอเดียการสอน ปัญหาที่พบ และทักษะที่อยากให้เกิดขึ้นกับนักเรียน ที่สามารถนำไปปรับใช้ในวง PLC (ชุมชนการเรียนรู้ที่เกิดจากการร่วมมือกันของครู ผอ. เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียน) 

“ เพราะเราเชื่อในศักยภาพของครูทุกคน 
และเชื่อว่าเทคโนโลยีที่เลิศหรู อาจสำคัญไม่เท่าครูที่เข้าใจ และรับฟังนักเรียน  ” 

——————————-

4. ขั้นสรุปการเรียนรู้ และวัดผล

ชวนให้นักเรียนได้แลกเปลี่ยนการเรียนรู้ร่วมกัน เพื่อตกตะกอนว่าคาบนี้ได้เรียนรู้อะไรไปแล้วบ้าง เพื่อวัดความเข้าใจของนักเรียน โดยคะแนนที่ได้ไม่ใช่ตัวตัดสินว่าเก่งหรือไม่ แต่เป็นตัวบอกว่านักเรียนยังขาดทักษะใด และครูต้องช่วยเติมสิ่งใด 

ชวนครูและนักเรียน feedback ซึ่งกันและกัน เพื่อประเมินการเรียนรู้ของตนเองและอีกฝ่าย ด้วยคำถามที่เป็นมิตร 

  1. I like (ฉันชอบอะไร) 
  2. I wish (ถ้ามีสิ่งนี้…จะดีกว่า) 
  3. I learn (ฉันได้เรียนรู้อะไร) 
  4. I promise (ฉันสัญญาว่าครั้งหน้า ฉันจะ…)

การมอบ constructive feedback ให้กัน ด้วยหลักการ I-You messege จะช่วยให้ลดความบาดหมาง และเกิดการ พัฒนา การที่ทั้งครู – นักเรียนรับฟังเสียง feedback กันและกัน จะช่วยให้คาบต่อไปมหัศจรรย์ขึ้นได้แน่นอน

อย่าเพิ่งท้อถ้าผลออกมาไม่ดี ให้เรารับรู้มัน และวางลงก่อนถ้ายังไม่พร้อมรับ เมื่อใจเย็นแล้วค่อยมาอ่านและวิเคราะห์ดูตามเหตุผล และเรียนรู้จากความผิดพลาดนั้น  

——————————-

ชวนครู ให้คำนิยามว่าสำหรับครูแล้ว “ความสุขในห้องเรียนเป็นอย่างไร” แล้วทดลองหาวิธีการสอนที่เหมาะกับมือตัวเอง ทุกการเปลี่ยนแปลงย่อมต้องใช้เวลา เราขอเป็น 1 กำลังใจให้ครูทุกคน 

ความสุขที่ว่านั้นอาจไม่จำเป็นต้องมีแค่รอยยิ้มและเสียงหัวเราะเพียงอย่างเดียว คาบเรียนของครูอาจจะมีอารมณ์อื่นร่วมด้วย เพราะนอกจากเราจะออกแบบคาบตามที่นักเรียนต้องการ (want) แล้ว ก็ยังมีสิ่งอื่นที่นักเรียนจำเป็น (need)ต้องได้รับด้วย 

“ ขอเพียงแต่ห้องเรียนของครูปลอดภัย
รับฟังเสียงพวกเขา และเชื่อมั่นในตัวพวกเขาก็พอ ”

——————————-

ขอบคุณวิทยากรทั้ง 4 ท่านที่มาร่วมกันแลกเปลี่ยนใน  Equity talk ครั้งที่ 15 ออกแบบการสอนอย่างไร ให้โดนใจวัยเรียน เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2564 ที่ผ่านมา 

อ้างอิง 

(1)   สุรศักดิ์ แซ่ลิ้ม.เข้าใจนักเรียนของเรา เอาใจใส่ให้ดี…เมื่อต้องเรียนออนไลน์.[ออนไลน์].2564.แหล่งที่มา : https://www.educathai.com/knowledge/articles/515. 1 กค  2564.

(2)   Urbinner.ปัญญา 3 ฐานกับการเรียนรู้.[ออนไลน์].2562.แหล่งที่มา : https://www.urbinner.com/post/3cs-head-heart-hand-and-learning. 24 กค 2564. 

related post

“ไม่ว่าจะเรียนออนไลน์ต่อ 1 ปี หรือหยุดเรียนไปก่อน สิ่งที่ต้องคำนึงถึงคือประโยชน์ของนักเรียนเป็นหลัก”

เมื่อช่วงต้นเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา มีการแสดงความคิดเห็นของนักวิชาการเรื่องประสิทธิภาพการเรียนออนไลน์ของนักเรียน กระเพื่อมการตั้งคำถามของสังคมว่า 1 ปีที่ผ่านมานั้นนักเรียนไทยได้อะไรจากห้องเรียนออนไลน์บ้าง

KRUATOR CARD : จุดเริ่มต้นห้องเรียนแห่งความสนุกและสร้างสรรค์

คุณครูคิดไอเดียการสอนแล้ว “ตัน” กันใช่ไหม? ไม่รู้ว่าจะออกแบบอย่างไรให้บรรยากาศในห้องเรียนสนุก ถ้าต้องสอนในรูปแบบเดิมๆ ก็อาจไม่ดึงดูดความสนใจให้เด็กๆสนใจเรียนได้มากพอ โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่เด็กๆทุกคนต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ในสถานการณ์Covid-19